Nếu bạn đang nhận thấy động cơ điện xuất hiện mùi khét, động cơ phát ra tiếng ồn lớn bất thường, hoặc liên tục phải thay mới các động cơ chỉ một thời gian ngắn sau khi lắp đặt, thì đây chính là lời cảnh báo nghiêm trọng. Đã đến lúc bạn cần nghĩ ngay đến vấn đề động cơ điện đã bị quá tải.

Bên cạnh đó, việc xem xét thay đổi công suất động cơ hoặc đánh giá lại những thay đổi gần đây trong quy trình sản xuất cũng là điều cần thiết để triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ quá tải trong tương lai. Bên cạnh đó, việc trang bị thiết bị bảo vệ quá tải là quy định bắt buộc, và đây cũng là một trong những giải pháp tối ưu nhất giúp bạn chủ động đi trước một bước trong việc ngăn ngừa thời gian dừng máy đột xuất. 

NGUYÊN NHÂN GÂY RA TÌNH TRẠNG QUÁ TẢI ĐỘNG CƠ

Tình trạng quá tải động cơ điện thường xảy ra khi có tải trọng vượt ngưỡng chịu đựng tác động lên đầu trục phía tải của động cơ.

Một ví dụ điển hình là khi hệ thống băng tải mà động cơ đang vận hành bị kẹt cơ khí, dẫn đến hiện tượng quá tải dòng điện. Bên cạnh yếu tố cơ khí, các sự cố từ nguồn điện như sụt/tăng áp đột ngột hoặc ngắn mạch cũng là nguyên nhân phổ biến. Vì chúng ta không thể kiểm soát được thời điểm xảy ra sự cố sốc điện, nên một thiết bị bảo vệ quá tải được lắp đặt đúng chuẩn sẽ cứu nguy cho động cơ của bạn.

Chi phí thay thế động cơ hỏng là một chuyện, nhưng đối với một số dòng động cơ đặt gia công riêng theo yêu cầu kỹ thuật, thời gian đặt hàng và giao hàng có thể kéo dài từ 1 - 2 tháng. Khoảng thời gian dừng sản xuất này sẽ kéo theo những khoản thiệt hại khổng lồ về kinh tế. Đối với nhiều nhà máy, chi phí downtime có thể lên tới hàng trăm ngàn đô la mỗi ngày, vì vậy việc để mất một động cơ do quá tải là một rủi ro cực kỳ nguy hiểm mà doanh nghiệp không nên đánh đổi.

6 dấu hiệu trực quan nhất giúp bạn sớm phát hiện nguy cơ tiềm ẩn quá tải động cơ là hiện tượng tụ điện bị nổ hoặc biến dạng.

6 THIẾT BỊ BẢO VỆ GIÚP CHỐNG QUÁ TẢI ĐỘNG CƠ HIỆU QUẢ

Về mặt nguyên lý, thiết bị bảo vệ quá tải sẽ chủ động ngắt mạch điện khi phát hiện động cơ đang ngốn dòng điện vượt mức định mức cho phép. Tùy thuộc vào cấu trúc hệ thống, bạn có thể lựa chọn thiết bị lắp ngoài hoặc lắp trong:

Các Thiết Bị Bảo Vệ Quá Tải Lắp Ngoài

• Rơ-le nhiệt (Rơ-le quá tải - Overload Relays): Đây là thiết bị kinh điển có độ trễ thông minh, cho phép dòng quá tải tạm thời xuất hiện trong vài giây ngắn ngủi khi động cơ khởi động. Tuy nhiên, nếu tình trạng quá tải này tiếp tục kéo dài, rơ-le sẽ tác động và cắt nguồn điện khỏi mạch. Rơ-le nhiệt thường được tích hợp trực tiếp vào bộ khởi động từ hoặc lắp độc lập tùy theo thiết kế tủ điện.

• Bộ khởi động từ (Khởi động từ/Khởi động mềm - Starters): Hầu hết các bộ khởi động động cơ điện hiện đại đều được tích hợp sẵn tính năng bảo vệ quá tải cốt lõi dưới dạng rơ-le nhiệt. Khi xảy ra sự cố quá tải, bộ khởi động sẽ ngay lập tức ngắt mạch để bảo vệ cuộn dây Stator. Đây là giải pháp hoàn hảo cho các động cơ chỉ yêu cầu điều khiển tắt/bật đơn thuần và không cần điều khiển tốc độ.

• Biến tần (VFD - Variable Frequency Drive): Tất cả các dòng biến tần cao cấp hiện nay đều có sẵn thuật toán bảo vệ quá tải kỹ thuật số cực kỳ chính xác. Khi phát hiện dòng điện vượt ngưỡng, VFD sẽ chủ động ngắt nguồn cấp cho hệ thống. Biến tần là lựa chọn lý tưởng nhất nếu động cơ của bạn yêu cầu điều khiển tốc độ linh hoạt. Bạn có thể dễ dàng tìm mua các dòng biến tần tích hợp công nghệ này từ các thương hiệu có uy tín trên thị trường.

Các Thiết Bị Bảo Vệ Quá Tải Lắp Trong

Đối với các dòng động cơ đặt gia công riêng, bạn có thể yêu cầu nhà sản xuất hoặc các trung tâm dịch vụ kỹ thuật được chứng nhận tích hợp sẵn các thiết bị cảm biến nhiệt sâu vào bên trong lõi máy:

• Điện trở nhiệt (Thermistors): Các cảm biến nhỏ gọn này được cấy trực tiếp vào bên trong các bối dây của động cơ, bảo vệ thiết bị chống lại sự gia tăng nhiệt độ nội tại và nhiệt độ môi trường. Khi phát hiện nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn, điện trở nhiệt sẽ tăng mạnh trị số điện trở cho đến khi động cơ hạ nhiệt về mức an toàn.

• Công tắc nhiệt (Thermostats): Đây là các tiếp điểm cơ-nhiệt nằm trong hộp đấu dây của động cơ. Chúng sẽ tự động đóng hoặc ngắt dựa trên nhiệt độ thực tế của mạch điện để kích hoạt hệ thống cảnh báo hoặc ngắt nguồn điện cấp, tạo khoảng thời gian trống cho động cơ hạ nhiệt.

• Cảm biến nhiệt độ điện trở (RTD - Resistance Temperature Detectors): Là dòng cảm biến cao cấp (như PT100) được đấu dây cố định giữa các cuộn dây Stator. Trị số điện trở của cảm biến sẽ thay đổi tuyến tính theo nhiệt độ, giúp hệ thống điều khiển trung tâm liên tục giám sát và bảo vệ cuộn dây khỏi nguy cơ om dây, cháy dòng.

Xem thêm: https://enertechvn.com/detail/ban-biet-gi-ve-cam-bien-nhiet-do-pt100-301.html

Cảm biến PT100 giúp bảo vệ cuộn dây động cơ điện

HƯỚNG DẪN CÁCH TÍNH TOÁN KÍCH CỠ RƠ-LE NHIỆT BẢO VỆ ĐỘNG CƠ

Làm thế nào để xác định được bộ khởi động hay rơ-le nào sẽ bảo vệ động cơ của bạn một cách chuẩn xác nhất? Chìa khóa nằm ở việc tìm ra một rơ-le có thông số dòng quá tải chính xác và hiệu chỉnh mạch điều khiển về đúng cài đặt. Trước tiên, bạn cần ghi lại hai thông số cốt lõi hiển thị trên nhãn máy (Nameplate) của động cơ:

• Hệ số dịch vụ (Service Factor - SF): Chỉ số này cho biết mức tải tối đa mà động cơ có thể chịu đựng được trong thời gian ngắn trước khi bắt đầu xảy ra hư hỏng do nhiệt. Thông số này thường dao động từ 1.0 đến 1.25. Ví dụ, nếu động cơ của bạn có SF = 1.15, điều đó có nghĩa là động cơ có thể chạy quá tải ở mức 115% công suất định mức một cách an toàn trong một khoảng thời gian ngắn. Hệ số SF 1.15 là mức phổ biến nhất đối với các động cơ dùng trong ứng dụng công nghiệp. (Lưu ý: Một số động cơ có hai chỉ số SF trên nhãn máy. Chỉ số SF thứ hai biểu thị hệ số dịch vụ khi động cơ chạy với biến tần VFD, và lúc này hệ số SF luôn luôn bằng 1.0).

• Dòng điện đầy tải (Full Load Amps - FLA): Thông số này biểu thị nhu cầu dòng điện định mức của động cơ tính theo đơn vị Ampe (A). Nếu trên nhãn máy không ghi ký hiệu FLA, bạn có thể sử dụng trực tiếp con số ghi ở mục "Amps" hoặc "Current".

Công Thức Tính Toán Dòng Quá Tải Tối Đa Cho Phép

Sau khi đã có hai thông số SF và FLA, chúng ta sẽ áp dụng các công thức chuẩn sau đây để thiết lập mức cài đặt tối đa cho thiết bị bảo vệ:

• Trường hợp 1: Nếu hệ số dịch vụ (SF) từ 1.15 trở lên Công thức: FLA x 1.25 = Dòng quá tải tối đa cho phép (Ampe)

• Trường hợp 2: Nếu hệ số dịch vụ (SF) nhỏ hơn 1.15 Công thức: FLA x 1.15 = Dòng quá tải tối đa cho phép (Ampe)

• Trường hợp 3: Nếu nhãn máy bị mờ hoặc không rõ hệ số dịch vụ (Mặc định SF = 1.0) Công thức: FLA x 1.15 = Dòng quá tải tối đa cho phép (Ampe)

• Trường hợp 4: Nếu động cơ được kết nối và vận hành qua biến tần VFD (Mặc định SF = 1.0) Công thức: FLA x 1.15 = Dòng quá tải tối đa cho phép (Ampe)

Lưu ý kỹ thuật quan trọng: Tuyệt đối không được cài đặt thông số định mức của rơ-le cao hơn mức đã tính toán từ công thức. Nếu cài đặt quá cao, thiết bị bảo vệ sẽ không tác động khi có sự cố, động cơ sẽ bị quá tải kéo dài và dẫn đến phá hủy cuộn dây do nhiệt độ vượt ngưỡng.

Động cơ điện bị hư hỏng cuộn dây

QUY TRÌNH THAY THẾ ĐỘNG CƠ BỊ QUÁ TẢI AN TOÀN

Trước khi tiến hành tháo dỡ và thay thế một động cơ đã bị cháy do quá tải, một nguyên tắc bất di bất dịch là bạn phải tìm ra bằng được nguyên nhân gốc rễ gây ra lỗi. Nếu nguyên nhân cốt lõi (như kẹt cơ khí băng tải, lệch tâm trục, hay sụt áp nguồn) chưa được xử lý triệt để, thì động cơ mới thay vào cũng sẽ nhanh chóng chịu chung số phận bị phá hủy ngay sau khi vừa nhấn nút khởi động. 

Tại Kỹ Thuật Năng Lượng, chúng tôi cung cấp một danh mục toàn diện và phong phú các thiết bị bảo vệ quá tải lắp ngoài (rơ-le nhiệt, khởi động từ, biến tần VFD) từ các thương hiệu uy tín toàn cầu, sẵn sàng đáp ứng mọi tiêu chuẩn khắt khe nhất của hệ thống công nghiệp. Ngoài ra, dịch vụ sửa chữa và bảo trì động cơ điện theo tiêu chuẩn chính hãng từ Enertech đã giúp khôi phục, vận hành ổn định cho hàng loạt thiết bị gặp sự cố, đưa chúng trở lại trạng thái hoạt động tối ưu như ban đầu, từ đó giúp các nhà máy tiết kiệm tối đa chi phí thay mới và giảm thiểu thời gian dừng máy đột xuất. Chúng tôi có trung tâm kỹ thuật và dịch vụ chất lượng cao, với nhiều trang thiết bị đạt chuẩn sẽ khắc phục mọi vấn đề motor bị hư hỏng.

Nếu bạn cần thêm sự tư vấn chuyên sâu về các thiết bị cho động cơ điện hoặc dịch vụ sửa chữa bảo trì từ Kỹ Thuật Năng Lượng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật tận tâm của chúng tôi qua hotline: 0902 477 357.

Thông tin liên hệ:
Địa chỉ: Tòa nhà EverRich I, 968 đường 3/2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM
Hotline: 0902 477 357
Website: https://enertechvn.com/
Email: contact@enertechvn.com
Facebook: https://www.facebook.com/enertechvn